Śląsk: palma w roli głównej i konny orszak
Wiele tutejszych zwyczajów dotyczy palmy wielkanocnej. Tworzy się ją z zielonych gałązek (min. siedmiu, symbolizujących siedem boleści Matki Boskiej). Używane w nich rośliny to między innymi czerwona wierzba (po śląsku: siba), kłokoczka południowa (kokocz), porzeczka (świyntojonka), agrest (wieprzki) czy bez (flider).
W domu, po poświęceniu palm, każdy domownik połyka po jednej kulce bazi z palmy, co ma uchronić ich przed chorobami czy niestrawnością. Z kolei z gałązek poświęconych roślin domownicy wykonują krzyże, które wbijają w ziemię. Wierzą, że w ten sposób ochronią swoje plony przed żywiołami i nieurodzajem.
Jeśli zdecydujesz się przyjechać do jednej ze śląskich miejscowości, w Poniedziałek Wielkanocny zobaczysz tradycyjny konny orszak. Przewodniczy mu jeździec z krzyżem, na którym wisi czerwona wstęga. To zwyczaj, który obchodzi się od 300 lat! W tym dniu obchodzony jest również śmiergust. Z tej okazji chłopcy przebierają się w kolorowe stroje, przywdziewają kapelusze udekorowane bibułą, a niekiedy zasłaniają twarze maskami. Odwiedzają okoliczne domy i oblewają wodą dziewczęta, a następnie tańczą i śpiewają razem z nimi.
Na miłośników kuchni w tym regionie czeka między innymi babka majonezowa, kołocz czy ciasto drożdżowe nadziewane wędzonym mięsem.
Małopolska: moc atrakcji dla całej rodziny
Jeśli chcesz zobaczyć nieznane obrzędy, a przy tym ciekawie spędzić czas z całą rodziną, koniecznie wybierz Małopolskę. Pierwszy nietypowy zwyczaj zobaczysz już w Niedzielę Palmową, kiedy to mieszkańcy podkrakowskich wsi obchodzą pucheroki. Młodzi chłopcy przebierają się w kożuchy i stożkowe czapki, a twarze malują sadzą. Tak ucharakteryzowani chodzą od domostwa do domostwa, aby śpiewać i wygłaszać żartobliwe oracje, inspirowane pieśniami wielkopostnymi, kolędami, dialogami komicznymi i rymowankami. W ramach podziękowania otrzymują drobne podarunki czy zapłatę.
W Poniedziałek Wielkanocny mieszkańcy Krakowa i okolic wybierają się do Emaus, czyli na odpust. Czeka tu wiele atrakcji dla całych godzin – loterie, stragany z zabawkami czy słodyczami. Inną z kolei tradycją jest rękawka, obchodzona we wtorek po Wielkanocy. Jej historia sięga aż XVIII wieku. Od niepamiętnych czasów mieszkańcy (zwłaszcza ci zamożniejsi) wspinali się na kopiec Kraka i zrzucali żywność lub monety podczas odpustu. Dziś w tym miejscu zobaczymy festyn, a także symboliczne staczanie jajek z kopca.
Tu zamiast pisanek wykonuje się nalepianki, naklejając na jajka ozdoby z papieru – najczęściej z typowymi ludowymi wzorami. Z kolei na stole znajdziemy chrzanówkę lanckorońską, czyli zupę z chrzanu, wędzonki i kiełbasy. Na śniadanie serwowana jest także strząska, czyli potrawa z krojonych wędlin, jajek, chrzanu i przypraw, zalana wodą i octem z żelatyną.
Kaszuby: świąteczny tydzień w duchu tradycji
Wiele ciekawych zwyczajów poznasz także w tym regionie Polski. Warto wybrać się tam już w Wielkim Tygodniu, aby zobaczyć pełnię przygotowań do świąt – bogatą w symbolikę dobrze znaną miejscowym. W Wielki Czwartek krasi się jajka, wykorzystując m.in. cykorię, łupiny cebuli czy korę dębu. Wielki Piątek z kolei wiąże się z generalnymi porządkami w domach. W Wielką Sobotę tradycyjnie święci się ogień, a pozostały z niego popiół wykorzystuje się do kreślenia krzyży na drzwiach domów. Miało to ochronić ludzi przed złymi mocami.
Z kolei w Wielkanoc nierzadko utrzymywany jest jeszcze post, dlatego na śniadanie jada się ryby prażone czy śliwki z kluskami. Jeśli zdecydujesz się spędzić święta właśnie tu, skosztujesz szynki w cieście, serwowanej zarówno na ciepło, jak i na zimno. Warto spróbować też innego wariantu tego dania – z dodatkiem tartego żółtego sera.
Na Kaszubach przekonasz się również, że Poniedziałek Wielkanocny nie musi oznaczać polewania się wodą. Do smagania tradycyjnie używa się tu gałązek z brzozy czy jałowca.
Podlasie: wyjątkowa kuchnia północno-wschodniej Polski
Chcąc zobaczyć święta z innej perspektywy, warto także odwiedzić Podlasie. Symboliczne znaczenie mają tu pisanki – to właśnie tu obdarowuje się nimi dzieci, a niekiedy również potencjalnych partnerów w ramach okazania zainteresowania. Istnieją trzy najpopularniejsze metody przygotowywania jajek: malowanie barwnikiem na jeden kolor, ozdabianie woskiem bądź wyskrobywanie wzorów na już pomalowanej skorupce.
Spróbujesz tu również wielu specjałów. Na stołach króluje między innymi czerwony barszcz z kiszonych buraków, pascha oraz szołdra – wędzona szynka. Tradycyjnie podaje się także sękacza i wytrawną, ziemniaczaną babkę. Ta ostatnia przygotowywana jest z utartych ziemniaków, boczku, kminku i soli. Niektórzy modyfikują przepis, dodając do niej na przykład żółty ser. To potrawa, której trzeba spróbować!
Ci, którzy Wielkanoc planują spędzić poza domem, mogą skorzystać ze zbliżającej się promocji na Travelist.pl, w ramach której pobyty w okresie świąt będzie można zarezerwować nawet 10-15% taniej.
All Inclusive
Luksusowy kwartalnik turystyczno-podróżniczy. Od 2004 roku opisujemy miejsca, do których warto lecieć dłużej niż na weekend, i ludzi, którzy je prowadzą.
