Ten zapomniany i mało znany dzisiaj święty należy do najważniejszych misjonarzy chrześcijańskich działających na terenie Polski w czasach Monarchii Pierwszych Piastów. Przypadająca w roku 1020 rocznica rozpoczęcia jego polskiej misji chrystianizacyjnej staje się więc doskonałą okazją do przypomnienia tej wyjątkowej postaci historycznej, mającej ogromny wpływ na wczesne dzieje naszej Ojczyzny.
Misjonarz ten , który na zaproszenie Bolesława Chrobrego przybył w roku 1004 na jego poznański dwór, uważany jest przez polskich i niemieckich historyków za kolejnego po świętym Wojciechu, chrystianizatora działającego we wczesnych czasach piastowskich na ziemiach polskich i w pogańskich Prusach . Za miejsce jego męczeństwa w roku 1009 uważa się obecnie Starą Łomżę, w której w roku 2003 warszawski archeolog Adam Smoliński, odkopał na tamtejszym Wzgórzu św. Wawrzyńca ślad fundamentów romańskiej rotundy chrzcielnej z przełomu X i XI wieku.
Do Polski św. Brunon przybył z rodzinnej Saksonii i tutaj, po kilku latach swej działalności misjonarskiej, gdzieś na pograniczu Mazowsza, Jaćwieży, Prus, Litwy i Rusi, wraz z kilkunastoma innymi misjonarzami poniósł w dniu 9 marca 1009 roku męczeńską śmierć.
W polskiej historiografii został zapamiętany jako wybitny misjonarz, dyplomata oraz twórca drugiej, piastowskiej Metropolii Zawiślańskiej obejmującej obszar Mazowsza, o której napisał w swej kronice Gall Anonim. Św. Brunon uważany jest także przez polskich historyków literatury za pierwszego działającego bezpośrednio na ziemiach polskich kronikarza początków XI wieku. Do kanonu najstarszej polskiej literatury średniowiecznej weszły między innymi spisane przez niego dwa Żywoty św. Wojciecha, Żywot Pięciu Braci Męczenników oraz słynny dyplomatyczny List do króla Henryka II, w którym jako rodowity Niemiec i biskup misyjny stanął on podczas wojny polsko-niemieckiej w obronie Bolesława Chrobrego.
Najstarsze kronikarskie wzmianki o życiu i męczeństwie św. Brunona pochodzą z XI wieku. Brunon, jako misjonarz Polski, Węgier, Rusi i Prus, wymieniony jest w średniowiecznych kronikach Thietmara, Wipperta, Piotra Damianiego oraz Rocznikach kwedlinburskich i krakowskich. Najstarszy, istniejący wizerunek św. Brunona, pochodzący z XVI wieku, znajduje się w krużgankach klasztoru pobenedyktyńskiego na Świętym Krzyżu. Z powodu martyrium św. Brunona w kronikach średniowiecznych wymieniono także po raz pierwszy nazwę Litwy, która w roku 2009 obchodziła swoje Millenium .
Wybór wyżej wymienionych miejsc, w których odbyły się tegoroczne uroczystości jubileuszowe, nie był przypadkowy ponieważ obydwa te miejsca związane są nie tylko z postacią św. Brunona, ale także z pierwszą monarchią piastowską. Chojeński kościół p.w. Przemienienia Pańskiego z okazji millenium chrztu Mieszka I w roku 1966 został ozdobiony w swojej nawie głównej polichromiami przedstawiającymi wszystkich polskich błogosławionych i świętych, którzy na przestrzeni ostatniego tysiąclecia przewinęli się przez polską historię. Korowód ten rozpoczyna św. Wojciech-Adalbert, i dalej przez wizerunki Pięciu Braci Męczenników, św. Brunona z Kwerfurtu, św. Świerada, św, Stanisława Szczepanowskiego, św. Jacka Odrowąża i świętych epoki jagiellońskiej , dochodzi aż do czasów współczesnych. Ta milenijna Biblia Paupeorum zamknięta jest tu bowiem postacią św. Maksymiliana Kolbe, który jako polski więzień polityczny został zamordowany przez niemieckich hitlerowców w roku 1943 w nazistowskim obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu.
Kazimierz Biskupi, który w ostatnich dziesięcioleciach stał się w Polsce głównym sanktuarium Pięciu Braci Męczenników, czyli misyjnych współpracowników św. Brunona z Kwerfurtu, którzy zginęli tutaj w roku 1003, właśnie przez ich martyrium wybrany został jako jedno z najważniejszych miejsc brunonowych w dzisiejszej Polsce. Tutaj bowiem od XVI wieku w obydwu kazimierskich kościołach, czyli XII-wiecznej farze p.w. św. Marcina i klasztorze p,w. św. Jana Chrzciciela znajdują się odzyskane przez biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego i przywiezione tu z Czech, relikwie Pięciu Braci Męczenników. W zeszłym roku kazimierski klasztor pobernardyński obchodził 500-lecie swojego istnienia. W pobliskim kamedulskim klasztorze w Bieniszewie na barokowych stelach znajduje się również jeden z niewielu ocalałych z pożogi wieków wizerunków św. Brunona z Kwerfurtu, co należy traktować jako jedno z miejsc jego kultu. Innymi ośrodkami są do dziś Łomża, Bartoszyce, Międzyrzecz i Giżycko.
W najbliższych tygodniach odbędą się w innych miejscach naszego kraju kolejne msze, wystawy, sympozja i publikacje przybliżające polskim katolikom i pasjonatom historii zarówno postacie Pięciu Braci Męczenników, jak i św Brunona z Kwerfurtu oraz początków historii naszego kraju w czasach wczesnopiastowskich. Inicjatorami i organizatorami Roku Brunonowego A.D.2024 są członkowie łódzkiej grupy artystycznej Polska Gildia Malarska Akrylopsychodelia, Bractwo Świętych Braci Męczenników z Kazimierza Biskupiego oraz osoby prywatne. Jest to inicjatywa całkowicie obywatelska.
All Inclusive
Luksusowy kwartalnik turystyczno-podróżniczy. Od 2004 roku opisujemy miejsca, do których warto lecieć dłużej niż na weekend, i ludzi, którzy je prowadzą.
