Najpiękniejsze i najbardziej nietuzinkowe cmentarze w Polsce i w Europie

Cmentarze to fascynujące pomniki historii ludzkości. Bez względu na krąg cywilizacyjny i kulturowy są źródłem mistycznych i przedziwnych przesądów. Podobno lepiej nie przechadzać się po nich z ukochanym, bo szybko nasz związek dobiegnie końca. Krętych cmentarnych alejek powinny unikać kobiety w ciąży, bo przejście nad grobem może sprowadzić chorobę na dziecko, a nieszczęście wskazywanie palcem na grób. Skyscanner przyjrzał się najbardziej nietuzinkowym i owianym tajemnicą nekropoliom w Polsce i w Europie, muzułmańskim, katolickim i żydowskim, które urzekają niepowtarzalną aurą, historią i architekturą. Warto je odwiedzić o każdej porze roku, nie tylko w listopadzie. Na liście Skyscanner znalazło się stambulskie mauzoleum sułtana Sulejmana Wspaniałego i Roksolany, bohaterów serialu kostiumowego Wspaniałe Stulecie, Wesoły Cmentarz w Rumunii, Park Snu we Lwowie, ponury Greyfriars Kirkyard w Edynburgu dla wielbicieli emocji i niewytłumaczalnych zjawisk czy mazurski cmentarz starowierców w Wojnowie.

1. Mauzoleum Sulejmana Wspaniałego, Mauzoleum Hürrem – Roksolany w Stambule

Wspaniałe Stulecie to Turecki serial kostiumowy opowiadający o życiu sułtana Sulejmana Wspaniałego i jego miłości do Roksolany, który już jakiś czas temu podbił serca Polaków. Osmańska para kochanków zapisała się na kartach historii zarówno Imperium Turków jak i całego świata, a ich miłość stała się inspiracją dla artystów i pisarzy. Grobowce Sulejmana i Hürrem znajdują się w kompleksie Mauzoleum Sulejmana, projektu Mimara Sinana – słynnego nadwornego architekta trzech sułtanów. Mauzoleum Roksolany zbudowane na planie sześciokąta udekorowane jest płytkami z Izniku.

Zdobienia kwiatowe mają przywoływać rajskie ogrody i nawiązywać do wesołego charakteru sułtanki Hürrem.Z kolei Mauzoleum Sulejmana jest dobudowane do mauzoleum sułtanki. Wedle tradycji członkowie rodziny Osmanów byli grzebani najpierw bezpośrednio w ziemi zgodnie z zasadami muzułmańskiego pochówku, tak jak pozostali mieszkańcy państwa osmańskiego. Dopiero potem w miejscu pochówku wznoszono grobowce. To dlatego sułtańska para nie jest pochowana razem, a w dwóch oddzielnych mauzoleach. Obok mauzoleum, na terenie kompleksu meczetu Sulejmana Wspaniałego znajduje się malownicza kafejka, Lale Cay Bahcesi, przypominająca tradycyjne karawanseraje. Skyscanner gorąco rekomenduje chwilę refleksji i filiżankę mocnej tureckiej kawy w tym urzekającym wnętrzu.

2. Cmentarz Greyfriars Kirkyard, Edynburg

Cmentarz w Edynburgu to owiane tajemnicą i legendami mroczne miejsce dla wielbicieli emocji i niewytłumaczalnych incydentów. Wielu mówi, że tam wchodzi się na własną odpowiedzialność. Nazwa cmentarza związana jest z historią psa rasy Skye Terrier nazwanego Greyfriars Bobby. Wierny czworonóg po śmierci właściciela pochowanego na tymże cmentarzu pojawił się przy grobie swojego pana i pilnował go ponad dekadę. Pies stał się symbolem wierności i oddania, a po jego śmierci mieszkańcy miasta pochowali go w bramie cmentarza i ufundowali fontannę z posągiem psa. Cmentarz skrywa jednak drugie dno.

Jego mroczna historia ma swój początek ma w XVII wieku, kiedy do Edynburga przybył prawnik, George „Bluidy” Mackenzie odpowiedzialny za śmierć prawie 18 000 przeciwników króla Karola II. Więźniowie przed egzekucją byli torturowani i głodzeni, a swoje ostatnie dni poprzedzające wyrok spędzali na cmentarzu Greyfriars Kirkyard. Po śmierci w 1691 r. Mackenzie został pochowany w okazałym grobowcu na tejże nekropolii, nieopodal miejsca, gdzie za życia dopuszczał się okrutnych praktyk na skazańcach. Pod koniec lat 90’ zaczęły dochodzić głosy o dziwnych zjawiskach, jakie mają miejsce na cmentarzu, jak zasłabnięcia, halucynacje, zaś ci, którzy odwiedzili grobowiec Mackenzie’go potwierdzają, że czują nagły chłód, a nawet doświadczają ataków paniki.

3. Park Snu, czyli Cmentarz Łyczakowski we Lwowie

Cmentarz Łyczakowski to prawdziwa perła architektury i najstarsza zabytkowa nekropolia Lwowa, położona we wschodniej części miasta. Malowniczy Lwów przed wojną był miastem kupieckim I zamożnym, co znalazło odzwierciedlenie w nagrobkach osób pochowanych na cmentarzu. Stanowiące znakomite dzieła sztuki, przepełnione symboliką religijną i mitologiczną nagrobki zostały zaprojektowane i wykonane przez wybitnych artystów. Do najczęstszych motywów umieszczanych na nagrobkach należą: śpiące postaci, stąd dość często spotykana wśród mieszkańców Lwowa nazwa cmentarza – Park Snu, płaczek – przybierających postać młodych kobiet o ponętnych kształtach, najczęściej ubranych w długą suknię i wianek, młodego mężczyzny ze skrzydłami i pochodnią- uosobienie greckiego boga śmierci Tantosa czy też mężczyzny, najczęściej siedzącego na nagrobku w zadumie – geniusza śmierci, pilnującego snu zmarłych.

Cmentarz ma charakter tarasowy, od wytyczonych alei rozciągają się malownicze ścieżki prowadzące do poszczególnych grobów. Znajdują się tu grobowce poetów, naukowców, ludzi kultury i sztuki m.in.: Marii Konopnickiej, Gabrieli Zapolskiej, Juliana Ordona, Stefana Banacha, Artura Grottgera i wielu innych znamienitych postaci. W skład Cmentarza Łyczakowskiego wchodzi również cmentarz wojskowy Polaków poległych na tych ziemiach w latach 1918-1920. Przed 1944 rokiem nekropolię tą nazywano Cmentarzem Obrońców Lwowa. Teraz to Cmentarz Orląt Lwowskich.

4. Zabytkowe cmentarze menonickie z XIX wieku – Barcie, pomorskie

Menonici to odłam anabaptyzmu, który powstał w XVI wieku w Niderlandach. Jego nazwa pochodzi od założyciela Menno Simonsa. W miejscowości Barcice na Pomorzu znajdują się dwa bardzo zadbane cmentarze menonickie, a w nich kilkadziesiąt kamiennych steli (nagrobków) z typową dla menonitów ornamentyką związaną z symboliką życia i śmierci. Można zobaczyć tam unikatowe na tle całej tradycji menonickiej nagrobki w formie pni ściętych drzew – cippusy (tzw. drzewa życia) oraz polne głazy nagrobne. Cmentarz jest miejscem niezwykle uroczym, otoczonym lasem i łąkami. Odwiedzając je ma się wrażenie, że czas tu stanął w miejscu.

5. Cmentarz Mirogoj, Zagrzeb

Ten największy cmentarz w Chorwacji, założony w XIX wieku uchodzi za jeden z najpiękniejszych w Europie. Ta mistyczna nekropolia w Zagrzebiu swój wyjątkowy charakter zawdzięcza m.in. temu, że jest wielowyznaniowa. Są tu pochowani zarówno katolicy, muzułmanie, Żydzi, protestanci, a nawet niewierzący. Mirogoj jest niezwykły pod względem architektonicznym. Główne wejście zdobią rozległe na kilkaset metrów i imponujących rozmiarów arkady z kopułami. Znajdziemy w nich kolumbarium z prochami najsławniejszych Chorwatów.

6. Stary Cmentarz Żydowski w Pradze

Stolica Czech skrywa w sobie perełkę najcenniejszych obiektów cmentarnych w Europie. Mowa o Praskim Cmentarzu Żydowskim zlokalizowanym w dzielnicy Josevof. Na najstarszym nagrobku poety Avigdora Karo widnieje data 1439 – ale w mur przy Klausovej synagodze zostały wkomponowane jeszcze starsze kamienie nagrobne przeniesione z innych nekropolii. Do dziś zachowało się tu ponad 12 tysięcy nagrobków, wiele z nich jest pokrytych inskrypcjami w oparciu o które możemy dowiedzieć się o statusie społecznym zmarłych, jak również ich profesji. Symbolami na nagrobkach są np. ręce wzniesione do nabożeństwa (koheni), konew (lewici, którzy mieli przywilej służby w świątyniach) czy skrzypce (muzycy). Cmentarz ten co roku jest odwiedzany przez turystów z całego świata, przy wejściu mężczyźni muszą wypożyczyć jednorazowe kipy.

7. Wesoły Cmentarz ( Cimitirul Vesel ), Rumunia

Niestandardowa, jak na nekropolię nazwa cmentarza wzięła się od kolorowych drewnianych nagrobków autorstwa dwóch lokalnych rzeźbiarzy Stana Ioana Pătrașa oraz Dumitru Popa Tincu. Wesoły Cmentarz, znajdujący się na liście UNESCO, mieści się w okręgu Marmarosz, dosłownie rzut beretem od granicy z Ukrainą, na bardzo dogodnym szlaku, idealnym na weekendowy wypad do Rumunii. Na wizytę warto udać się w niedzielę w samo południe, kiedy to miejscowi Rumuni odwiedzający cmentarz ubrani są w stroje ludowe. Cmentarne nagrobki są kolorowe i niezwykle misternie rzeźbione. Pokrywają je wesołe epitafia, opowiadające historię zmarłego, mówiąc o jego życiu, wadach i zaletach, relacjach rodzinnych, które to nierzadko są pełne ironii. Na cmentarzu jest ponad 5000 grobowców. Zasada pochówku na Wesołym Cmentarzu jest niezwykle prosta, każdy po swojej śmierci spodziewa się pełnego humoru, kolorowego, drewnianego nagrobka.

8. Père-Lachaise – Paryż

To jeden z najsławniejszych cmentarzy nie tylko w Paryżu, ale i na świecie i zarazem największa oaza zieleni europejskiej metropolii o powierzchni 44 ha. Co roku odwiedzają go rzesze turystów, którzy niemal pielgrzymują do grobowców pochowanych na nim artystów światowego formatu, jak Jim Morrison, Edith Piaf, Fryderyk Chopin, Oscar Wild, Honoriusz Balzac, Marcel Proust, Molier i wielu innych. Père-Lachaise powstał na początku XIX w. Nekropolia jest także niezwykłym muzeum pod gołym niebem – wiele nagrobków to wspaniałe dzieła sztuki. Cmentarz swoją sławę wśród Paryżan zawdzięcza szczątkom poety Moliera, które po 1817 r. zostały tu przeniesione.

9. Cmentarz na Rossie, Wilno

XVIII wieczny cmentarz to jedna z czterech polskich nekropolii narodowych, złożonych z czterech części: Starej i Nowej Rossy, Cmentarza Wojskowego oraz Mauzoleum Matki i Serca Syna. Etymologia nazwy cmentarza nie jest do końca znana, jedni twierdzą, że pochodzi ona od pierwszych właścicieli gruntów (Rosickich), inni z kolei na źródło wskazują pogańskie święto Rossy, obchodzone tradycyjnie w najkrótszą noc w roku, 23 czerwca. Cmentarz jest położony na wzgórzu, a pomiędzy grobami znajdują się nieregularnie rozsiane i leciwe drzewa, głównie dęby i brzozy, które nadają tajemniczej aury i pozwalają poczuć się jak w parku. Wśród 26 tysięcy grobów Polaków i Litwinów jest pochowany Józef Piłsudski. Cmentarz na Rossie najlepiej zwiedzać wiosną, latem i jesienią, kiedy zachwyca zielenią i barwą dziko rosnących kwiatów.

10. Cmentarz staroobrzędowców w Wojnowie, województwo warmińsko- mazurskie

To absolutnie zaskakujące swym urokiem miejsce. Cmentarz wraz z Żeńskim Klasztorem Staroobrzędowców Chsrystusa Zbawiciela i Świętej Trójcy jest położony nad Jeziorem Duś. Staroobrzędowcy zwani również filiponami i raskolnikami przybyli tu, na teren ówczesnych Prus Wschodnich, a dzisiejszych Mazur w latach dwudziestych XIX wieku. W latach trzydziestych XIX wieku powstała tu pustelnia, zamieniona w 1846 r w klasztor. W Wojnowie są 2 cmentarze starowierców – świecki i zakonny (zgodnie z tradycją), również zgodnie z tradycją oba położona są w pewnym oddaleniu od wsi. Cmentarz przyklasztorny – zakonny, stanowi miejsce pochówku mniszek, charakterystyczne są białe, wypłowiałe krzyże. Po śmierci ostatniej mniszki Fimy Kuschmierz w kwietniu 2006 roku został zamknięty i od tego czasu stał się obiektem zabytkowym. Napisy na krzyżach współczesnych w części świeckiej są w języku polskim oraz starocerkiewnosłowiańskim, w części zakonnej- w języku starocerkiewnosłowiańskim. To piękne, urzekające miejsce w krainie Wielkich Jezior, które trzeba zobaczyć!