Kariatyda z kamieniem

Auguste Rodin (1840–1917)

Kariatyda z kamieniem

odlew z brązu wykonany przez Alexisa Rudiera w 1928 r., według pierwowzoru z 1883 r.

Muzeum Augusta Rodina w Paryżu

Pełny tytuł rzeźby to Kariatyda uginająca się pod ciężarem kamienia. Kariatydy to podpory architektoniczne w formie rzeźbionych figur kobiet, pełniące funkcję kolumn. August Rodin w swej twórczości temat kariatyd podejmował kilkukrotnie. Oprócz Kariatydy z kamieniem powstały także Kariatyda z urną i Kariatyda z kulą.

Prezentowana w łazienkowskich ogrodach rzeźba to jedna z wersji motywu, nad którym artysta pracował od 1881 r., kiedy rozpoczął realizację swego najważniejszego dzieła. Była to złożona z ponad 200 figur Brama piekieł, która miała być dekoracją drzwi wejściowych do Muzeum Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu. Rzeźbiarz jednak nigdy nie ukończył dzieła swego życia.

Przy pracy nad Bramą piekieł Rodin inspirował się zarówno włoską literaturą, jak i sztukami plastycznymi. Źródłem tematu była m.in. pierwsza część Boskiej komedii Dantego, opisująca piekło. Natomiast wpływ na formę kompozycji miała płaskorzeźbiona dekoracja drzwi do Baptysterium św. Jana we Florencji autorstwa Lorenza Ghibertiego, ze scenami ze Starego Testamentu. W charakterystycznie skręconych pozach kariatyd, w sposobie opracowania bryły i faktury rzeźb odnajdziemy także echa sztuki Michała Anioła.

Kompozycję Bramy piekieł tworzą grupy rzeźbiarskie i płaskorzeźby. Kilka z nich Rodin wyodrębnił jako indywidualne prace i wykonał w większej skali, jako wolnostojące posągi – np. słynnego Myśliciela i Pocałunek, a także prezentowaną kariatydę.

Posąg ten jest powiększoną wersją figury z górnej części Bramy piekieł. Stanowiła ona zwieńczenie lewego pilastra. Dzięki oddzieleniu rzeźby od jej funkcji użytkowej – podtrzymywania elementu architektonicznego – uzyskała ona własną tożsamość i w pełni odkryła przed widzem swoją ekspresję. W przeciwieństwie do starożytnych posągów, które stoją wyprostowane, ta kariatyda ugina się pod ciężarem kamienia, jednak bez oznak fizycznego wysiłku. Postać zmaga się tak naprawdę z wewnętrznym cierpieniem.

Auguste Rodin – najwybitniejszy rzeźbiarz francuski przełomu XIX i XX w. Charakterystyczną cechą jego prac był sposób kształtowania formy i faktury rzeźb, pełen światłocieniowych niuansów. Rodin wywarł wielki wpływ na twórczość niemal wszystkich europejskich rzeźbiarzy, także polskich, m.in.: Konstantego Laszczkę, Henryka Kunę, Kazimierza Ostrowskiego czy Wacława Szymanowskiego, których prace możemy oglądać w Łazienkach w Starej Oranżerii. Obok rzeźb z Bramy piekieł najbardziej znanymi dziełami Rodina są: Wiek brązu, Pomnik Balzaca i Mieszczanie z Calais.