Globalne problemy, lokalne działania – co dla ekologii mogą zrobić samorządy – międzynarodowy szczyt Klimatyczny togetair 2022

Paneliści

Agata Śmieja, Prezes, Fundacja Czyste Powietrze

Anna Bogusz, pełnomocnik marszałka do spraw strategii klimatu i środowiska województwa śląskiego

Eligiusz Komarowski, Starosta powiatu Pilskiego, Starostwo Pilskie

Kamil Wyszkowski, Przedstawiciel Krajowy i Prezes Rady UN Global Compact Network Poland

Jakub Mielczarek, Dyrektor, ZWRP – Polskie Regiony

Artur Warzocha, Wiceprezes Zarządu ds. Korporacyjnych, TAURON

Tomasz Krasowski, Dyrektor Departamentu Polityki Ekologicznej, Geologii i Łowiectwa, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie

Moderator

Jakub Pawłowski, dziennikarz, publicysta

Debata rozpoczęła się pytaniem moderatora o to, jakie największe wyzwania stoją przed poszczególnymi polskimi samorządami pod kątem zielonej transformacji. Temat ten i propozycje rozwiązań, zdominowały większość dyskusji.

Tereny powęglowe

Jako pierwsza odpowiedziała Anna Bogusz:

• Poza problemami, które wygenerowało górnictwo to najważniejszym problemem w województwie śląskim jest jakością powietrza.

Mówiła też o kwestiach związanych z industrializacją i zaludnieniem:

• Województwo Śląskie w dużej mierze kojarzy się z górnictwem: to nasza spuścizna. Przez górnictwo i przemysł jesteśmy regionem silnie zindustrializowanym, w związku z czym mierzymy się z dość dużymi problemami środowiskowymi. Oprócz tego jesteśmy drugim co to wielkości w Polsce regionem odnośnie ilości mieszkańców: jest nas 4,5 mln, mamy bardzo wysoką gęstość zaludnienia, wiele osób mieszka głównie w miastach, także presja na środowisko jest duża.

Jakub Mielczarek również nawiązał do górnictwa:
Niektóre województwa, stoją przed wielkim wyzwaniem ale i szansą jaką jest transformacja regionów powęglowych. Dla tych kilka rejonów, które dostaną wsparcie w ramach instrumentu finansowego UE, będzie to główna aktywność na najbliższych kilka lat.

Dodał, że nie wiadomo jeszcze jaka dokładnie będzie liczba tych regionów. O głównym wyzwaniu dla województw, które nie będą się borykały z wyzwaniem transformacji regionów powęglowych, powiedział, że to

• Wizja jak będą wyglądały województwa w perspektywie kilku lat zależy od tego co jest zaplanowane w dokumentach strategicznych w postaci strategii rozwoju województwa i regionalnych programów operacyjnych.

Wyjaśnił, że w dokumentach strategicznych są określone konkretne wskaźniki do wypełnienia:

• To jest ogromne wyzwanie przed którym stoją władze województw: dobre zaplanowanie rozwoju województw i skuteczne wdrożenie środków unijnych.

Problemy Mazowsza

Tomasz Krasowski odniósł się do wyzwań stojących przed woj. mazowieckim:

• Jednym z największych wyzwań na Mazowszu jest restrukturyzacja ogrzewnictwa w sektorze mieszkalnym.

Jako inne główne wyzwania dla regionu wymienił:

• Obecnie jednym z głównych działań samorządów będzie prowadzenie działań adaptacyjnych związanych ze zmianą klimatu, w tym osiągnięcie neutralności klimatycznej. Do realizacji tego celu niezbędna będzie transformacja energetyczna, czyli stopniowa rezygnacja z paliwa stałych co wplynie na emisję gazów cieplarnianych.

Poinformował też, że został przyjęty program ochrony powietrza a w ostatnim czasie Komisja Ochrony Środowiska przyjęłą projekt nowej uchwały antysmogowej

Zwrócił też uwagę na kwestię ubóstwa energetycznego:

• Kolejnym problemem związanym bezpośrednio z transformacją energetyczną jest zjawisko ubóstwa energetycznego i ten problem stawia przed samorządami kolejne wyzwania i wymaga stworzenia spójnego systemu regulacji prawnych zarówno na poziomie krajowym, jak i samorządowym. W tej chwili pracujemy nad instrumentem, który będziemy chcieli wdrożyć w przyszłym roku, został do tego powołany zarządzeniem marszałka woj. mazowieckiego zespół ds. ubóstwa energetycznego.

Wyzwania innych samorządów

O wyzwaniach mniejszych samorządów mówił Eligiusz Komarowski z powiatu pilskiego, który podkreślił:

• Powiat pilski to wielkopolska północna, a nie południowo-wschodnia, która kojarzy się z kopalniami węgla brunatnego. Możemy być określeni mianem zielonych płuc Wielkopolski – dzięki ogromnej lesistości i bliskości puszczy noteckiej, więc kwestie typowo środowiskowe związane chociażby z ochroną powietrza na pewno są dla nas łatwiejsze do przeskoczenia niż problemy górnego śląska.

Wskazując problemy lokalne powiedział:

• W naszym regionie tematem nr 1 jest mimo wszystko gospodarka odpadami – bardziej w kategorii ponownego odzysku odpadów.

Podkreślił konieczność oddolnych działań na rzecz środowiska:

• Oglądamy się na Unię Europejską, na władze krajowe – ja myślę, że każdy powinien zacząć od siebie.

Agata Śmieja odniosła się do szerzej pojętych problemów samorządów w całej Polsce.

• Z jednej strony to problemy środowiskowe: niska emisja czy zanieczyszczenie powietrza środkami transportu to dwa główne problemy, które wpływają bezpośrednio na życie i zdrowiem mieszkańców. Z drugiej strony jest też gospodarka odpadami, którą dodatkowo połączyłabym z kwestią spalarni śmieci. Możemy przecież część odpadów przetworzyć w bardzo prosty sposób, a spalarni śmieci w Polsce brakuje.

Podkreśliła również kwestię edukacji ekologicznej:

• Występują też problemy natury społeczno-edukacyjnej, samorządy mają problemy z utrzymaniem świadomości mieszkańców, jeżeli chodzi o działania ekologiczne – nawet jeżeli jest chęć i akceptacja różnych działań to wciąż za mało mieszkańców do nich dołącza.

Zauważyła, że samorządy nie mogą działać samodzielnie:

• Transformacja energetyczna nie odbędzie się tylko przy udziale samorządów, one potrzebują biznesu, nauki i administracji centralnej, która wspomoże je finansowo.

Działania ze strony ONZ

Kamil Wyszkowski mówił na temat działań UN Global Compact, części ONZ, która współpracuje z sektorem prywatnym, ale także z miastami, samorządami, sektorem nauki i rządami:

• W ramach systemu ONZ istnieje sieć NASCA: w niej jest ponad 11 tys miast, z polskich 74, czyli wszystkie największe, 23 kolejne są na etapie rejestracji. Są one zobowiązane do przedstawienia swoich ambitnych polityk klimatycznych. W ramach sieci NASCA pracujemy, by realizować wspólne działania.

Więcej o działaniach ONZ powiedział:

• Mamy też UN Habitat, czyli agendę ONZ, która zajmuje się miastami i osiedlami ludzkimi. Mamy też ważne wydarzenie organizowane co 2 lata, czyli Światowe Forum Miejskie – w tym roku odbywa się w Katowicach 26 czerwca.

Podkreślił, że kwestie ochrony powietrza nie jest tematem nowym:

• Konwencja o ochronie powietrza, o transgranicznych emisjach, pochodzi z 1979 r, Polska jest stroną tej konwencji od maja 1982 i od tego czasu jest związana przepisami międzynarodowymi w celu poprawiania jakości powietrza i monitorowania jego stanu.

Na koniec zwrócił uwagę na problem energochłonności miast, które zajmują 3% powierzchni lądów a generują od 60 do 80% konsumpcji energii. Odniósł się również do kwesto=ii uchodźstwa klimatycznego.

Udział dużych spółek w transformacji regionów

Artur Warzocha powiedział w jaki sposób duże spółki mogą wpływać na transformacje regionów na przykładzie grupy TAURON:

• Grupa Tauron obejmuje województwo małopolskie, śląskie, opolskie i dolnośląskie. Staramy się poprzez współpracę z samorządem wyjść naprzeciw oczekiwaniom, stawiając przede wszystkim na dialog. Prowadzimy go z samorządami wszystkich szczebli, od gmin przez miasta, w tym miasta aglomeracji górnośląsko-zagłębiowskiej, aż po samorządy szczebla wojewódzkiego.

Wskazał też cztery spółki grupy TAURON, które mają specjalną rolę w dialogu z samorządami: TAURON Dystrybucja, która co roku wydaje ok 2 mld zł na cele środowiskowe samorządów, TAURON Nowe Technologie, która na 653 gminy województw swojej działalności z 600 utrzymuje intensywną stałą współpracę chociażby w zakresie utrzymania oświetlenia i poprawy emisyjności (trwa np. wymiana na energooszczędne oświetlenie LED), spółka TAURON Ciepło, prowadząca usługi takie jak instalacja paneli fotowoltaicznych, instalacja pomp ciepła, wymiana starych systemów ogrzewania na nowoczesne kotły) oraz spółka TAURON Sprzedaż.

Debatę zamknęłą dyskusja na temat energii rozproszonej oraz klastrów energii.

Międzynarodowy szczyt togetair 2022

Szczyt Klimatyczny odbywa się w dniach 20-21-22 kwietnia, w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego (BUW), ul. Dobra 56/66 w Warszawie, a także w dostępnej dla wszystkich w Polsce i Europie przestrzeni online.
Wydarzenie, realizowane w formule hybrydowej i transmitowane telewizyjnego studia, oglądać można bezpłatnie i bez rejestracji na głównych stronach najważniejszych polskich portali internetowych https://togetair.eu/partnerzy, a także na polskich i belgijskich platformach Linkedin i Twitter – tak, aby nasz głos był słyszany w Europie.

W 2022 r. formuła wydarzenia rozszerzona została na poziom międzynarodowy, wzmacniając współpracę na linii Polska – kraje Trójmorza – Unia Europejska. Każdy dzień Szczytu rozpoczyna się panelem prowadzonym w języku angielskim, poświęconym globalnej i europejskiej tematyce.

Organizatorzy międzynarodowego Szczytu Klimatycznego zaprosili również do udziału przedstawicieli ministerstw, samorządy w randze marszałków, przedstawicieli spółek skarbu państwa, organizacji pozarządowych, koncernów międzynarodowych oraz mniejszych firm zaangażowanych w ochronę klimatu. TOGETAIR otrzymał patronat Przewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsoli.

Zeszłoroczna edycja była relacjonowana przez brukselski Euractiv.com – zajmujący się polityką europejską, a także bardziej dogłębną analizą polityk UE m.in. w obszarze energii i środowiska. TU znajdą Państwo nasze relacje https://www.euractiv.com/section/energy-environment/opinion/1599823/