Europejskie Stolice Kultury 2019: Płowdiw i Matera

Miasto Traków i Rzymian

Płowdiw to pierwsze bułgarskie miasto wybrane na Europejską Stolicę Kultury. Drugie co do wielkości w Bułgarii(ma ok. 340 tysięcy mieszkańców) i jedno z najstarszych miast Europy, położone jest nad rzeką Maricą na nizinie Górnotrackiej. Ważny węzeł komunikacyjny, kolejowy i drogowy, duże międzynarodowe lotnisko. Odbywają się tu (od roku 1882!) znane Targi Płowdiwskie. Miasto zamieszkiwane było od tysiącleci. Do 4 stulecia p.n.e. znajdował się tu gród tracki o nazwie Emolpias, zdobyty przez Macedończyków przemianowano na Filipolis a Rzymianie nazywali je Trimontium. Z czasów rzymskich zachowały się interesujące zabytki: amfiteatr na sześć tysięcy widzów, pozostałości łaźni i rzymskich murów obronnych. Przy staromiejskich uliczkach stoi kilka zabytkowych cerkwi m.in. św. Mariny z drewniana wieżą oraz świętych Konstantyna i Heleny ozdobiona wspaniałymi ikonami, tureckie łaźnie Czifte z XVI wieku i meczet Dżumaja z czasów ottomańskich oraz synagoga. Ponadto ciekawe muzea. Centrum zamknięte jest dla samochodów.

Płowdiw to miasto uniwersyteckie – 5 wyższych uczelni, życie toczy się w licznych kawiarniach zwłaszcza przy bulwarze kniazia Battenberga, głównym deptaku miejskim z Galerią Sztuki i mnóstwem luksusowych sklepów i lokali gastronomicznych.

W Płowdiwie i regionie oraz w innych bułgarskich miastach: Warnie, Sofii i Wielkim Tyrnowie, zorganizowanych zostanie kilkaset koncertów, festiwali i innych wydarzeń o tematyce związanej z historią i kulturą miasta. Wiele kulturalnych wydarzeń zrealizowanych we wspólnie z przedstawicielami żyjących tu społeczności z romskich i tureckich.

Skale miasto Matera

Matera w regionie Bazylikata na południu Italii, w pobliżu „obcasa” włoskiego buta to jedno z najbardziej niezwykłych miast włoskich, nazywane też „miastem wykutym w kamieniu”. Miasto to było scenografią Jerozolimy z czasów Chrystusa w filmie Mela Gibsona „Pasja”. To jedno z najstarszych miast świata i jeden z najciekawszych przykładów osadnictwa jaskiniowego w Europie, zwłaszcza jej dzielnica Sassi di Matera (sassi to po włosku kamienie). W 1993 roku Matera wpisana została na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. W tym zabytkowym mieście znajduje się ośrodek Włoskiej Agencji Kosmicznej ASI.

Hasłem program Matery jest “Otwarta przyszłość” a szczególny nacisk położony jest na integrację społeczną i kulturową. Przygotowano m.in. wystawy: “Ars Excavandi” o historii architektury podziemnej, “Re-reading Renaissance” stanowiąca podróż po renesansowym dziedzictwie regionów Basilicata i Apulia oraz “Poetry of primes”, której tematem jest znaczenie matematyki w twórczości artystów.

W ramach ESK w Materze odbędzie się we współpracy z Teatro San Carlo pierwsze plenerowe wykonanie opery “Rycerskość wieśniacza” Pietro Mascagniego. Zrealizowanych też zostanie kilkadziesiąt projektów przygotowanych wspólnie przez miejscowych artystów z partnerami z Europy.

Program obchodów ESK w Materze: https://www.materaevents.it/home

Europejskie Stolice Kultury, których pomysłodawcą była ówczesna grecka minister kultury Meliny Mercouri w 1985 roku są jednym z najważniejszych programów kulturalnych w Europie. Tytuł ten jest dla miast i regionów szansą na promocję i zwiększenie atrakcyjności dla turystów.

W 2018 roku Europejskimi Stolicami Kultury były Valletta na Malcie i Leeuwarden w Holandii. W kolejnych latach będą to: w roku 2020 chorwacka Rijeka i irlandzkie Gaillimh (Galway), w 2021 roku Timisoara w Rumunii, Eleusis w Grecji i Nowy Sad w Serbii, kraju który kandyduje do UE, w 2022 roku Esch-sur-Alzette w Luksemburgu i Kownie na Litwie a w 2023 roku będzie to węgierskie Veszprem.